Podiumangst
Soms hoor ik mensen wel eens zeggen: ” Als je last hebt van podiumangst kun je beter een ander vak kiezen”.
Niets is minder waar! Als je last hebt van podiumangst betekent het dat je de moed hebt je angsten onder ogen te zien. Ik weet dat het geen keuze is, de angst is er gewoon en het voelt niet als moed. Maar als je weet dat de angst je kan brengen naar de bron van je creativiteit, dan begrijp je dat het erkennen van de angst hierbij al je eerste stap is.
Van Fight, Flight, Freeze naar Flow
Ben je een vechter? Neem je de benen als het je te heet onder de voeten wordt? Of verroer je je niet en kom je tot niets meer als het spannend wordt?
Vechten, vluchten of bevriezen, het is een reactiepatroon dat diepgeworteld is in ons zenuwstelsel.
Je bedenkt niet dat je van je af moet slaan, het overkomt je. Het reactiepatroon wordt vanzelf in gang gezet. Niets aan te doen! Een overlevingsmechanisme in je oude reptielenbrein is aan het werk.
Maar hoe kun je nog vrij musiceren als de spanning te hoog wordt
en je je afvraagt waarom je zo nodig op het podium moet staan?
je het liefste weg wilt van het podium?
je bevriest en een black-out krijgt?
Stress kan heel effectief zijn. Op de vlucht slaan als er brandalarm is, is een hele zinvolle reactie. Maar waarom wil je weg van het podium als het je grootste passie is om te musiceren en je deze passie graag wilt delen met anderen?
Op zo’n moment doe je er alles aan om de stress kwijt te raken. Of de stress te negeren, want je wilt die stress niet voelen.
Maar iets niet willen, daar kunnen je hersenen niet mee omgaan. Stress onderdrukken komt als een boemerang bij je terug. Het kan jaren lang goed gaan en dan uiteindelijk eindigen in een burn-out.
Gelukkig blijkt uit steeds meer onderzoek dat je toch invloed kunt hebben op je zogenaamde ‘autonome’ zenuwstelsel, in tegenstelling tot wat lang gedacht is binnen de wetenschap. Door middel van concentratie/ meditatieoefeningen en het trainen van je mentale vaardigheden ben je tot veel meer in staat dan je denkt. Kijk maar naar het voorbeeld van de Iceman die door o.a. focus-oefeningen en het trainen van zijn mindset extreme kou weet te trotseren, en daarbij niet eens een reactie van beven of trillen laat zien. Hij is in staat invloed uit te oefenen op zijn aangeboren stressreactie bij kou.
Dat kun jij ook!
De eerste stap is de moed tonen naar je angstreactie te kijken.
Ben je bang een black-out te krijgen op het podium? En herken je een verstarring in je ledematen, bijvoorbeeld een bibberstok? Of voelt je keel dichtgeknepen? Het zou dan goed kunnen dat je een bevriezer bent.
Laatst coachte ik een violiste die zich in bovenstaande beschrijving herkende. Tijdens haar conservatoriumtijd had ze geleerd mooi rechtop te staan tijdens het spelen, en vooral niet te veel te bewegen. Maar…als je een bevriezer bent, versterkt ‘stil staan’ juist de aangeboren stressreactie.
Vorige week vertelde ze me over een optreden waarbij de spanning steeg toen haar solo naderde. Ze merkte dat haar adem stokte en haar lijf zwaar en stijf werd. Ze hoorde haar medespelers niet meer zo goed, hoorde vooral een negatief stemmetje van binnen dat het publiek vast zou vinden dat ze het niet waard was om hier op het podium te staan, dat ze niet goed genoeg was. Ze keek niet meer naar de dirigent, maar alleen naar de zwartgedrukte noten voor haar op de lessenaar. De angstreactie die ze vaker had.
Maar nu herkende ze het patroon van de bevriezer en de negatieve gedachtestroom. Door deze herkenning was ze bij machte om haar spieren te ontspannen en juist wat extra bewegingen te maken. Ze richtte haar aandacht bewust naar de klank van haar buurvrouw en keek even het publiek in. Tijdens de coaching sessies was naar boven gekomen dat contact maken met het publiek haar hielp uit haar schulp te komen.
Mógen bewegen en bewust contact maken met wat er om haar heen gebeurde, hielp haar de autonome stressreactie van de bevriezer te verminderen. Ze voelde zich een stuk vrijer. De stress was er wel, maar ze werd er niet door overspoeld. De ervaring was een eyeopener en geeft haar zelfvertrouwen.
Voor haar is het heel bevrijdend om juist te bewegen als de spanning oploopt. Weet jij al welk reactiepatroon bij jou naar boven komt tijdens stress? En wat zou voor jou werken om die automatische fysieke reactie te doorbreken?
Ben je een vluchter dan wil je weg en krijg je waarschijnlijk veel energie om snelheid te maken. Je bent dan juist heel beweeglijk, en je aandacht schiet overal heen, behalve naar de noten die je NU speelt. Voor jou zou het goed zijn om te blijven waar je bent, met je aandacht en met je fysiek: focus- en aardingsoefeningen. Juist niet teveel bewegen!
Ben je een vechter dan wil je graag de situatie veranderen. Je energie richt zich naar buiten, naar iets of iemand. Je riet is niet goed, of je collega speelt vals. Een externe focus dus. In tegenstelling tot de bevriezer kun je trainen je aandacht meer naar binnen te richten in situaties die spannend voor je zijn, en de situatie te accepteren zoals die is.
Angst gaat natuurlijk niet alleen in je lijf zitten, maar ook in je hoofd en de gedachten die je hebt. De violiste waarover ik net vertelde had de neiging zich in haar schulp terug te trekken op het podium. Het liefst sloot ze zich van iedereen af.
Je voelt angst op het moment dat iets wat belangrijk voor je is bedreigd wordt. Dat kunnen fysieke zaken zijn zoals voldoende eten of drinken, onderdak, of veiligheid. En er zijn 3 psychologische belangengebieden waarbinnen de meeste mensen angst voelen als dat belang op het spel wordt gezet, omdat het MENTALE basisbehoeften zijn.
Eén van die mentale basisbehoeften is verbondenheid, met de mensen om je heen en met wat je doet.
Deze elementaire verbondenheid kan bijvoorbeeld op het spel staan tijdens audities.
Zie voor auditietraining Training Auditie in een flow Auditietraining
Podiumangst kan een sleutel zijn naar creativiteit. Gelukkig zijn er tegenwoordig veel methodes en nieuwe ontwikkelingen om beter om te gaan met podiumangst. Inzichten uit o.a. de positieve- en performance- psychologie, mindfulness, voice dialogue, cognitieve gedragstherapie en ACT zijn behulpzaam bij innerlijke groei en om de weg vrij te maken voor je talenten.
Ik ontdekte dat ik de podiumangst ook kon zien als een kans om mijn spel te verdiepen, en leerde hoe de angst mij niet meer de baas was. Met veel plezier deel ik deze inzichten met anderen. Onder andere tijdens de groepstrainingen Mindfulness voor Musici en ACT voor Musici.
Individuele trajecten
Met eenvoudige dagelijkse oefeningen om je mentale vaardigheden te trainen, krijgen stress en negatieve gedachten steeds minder vat op je spel en versterk je je focus en uitstraling op het podium.
Neem vrijblijvend contact met me op en ik vertel je graag meer over de mogelijkheden voor een individuele training.
Je kunt ook het contactformulier hieronder invullen.